lezen Ver verleden

Schrijver van het Wilhelmus vermoedelijk bekend

Bekijk Sluit

lezen Ver verleden

Het Wilhelmus is het oudste volkslied ter wereld. Het werd aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog geschreven, rond 1570, maar het was al die tijd onbekend wie het lied schreef. Tot onderzoekers hun computers loslieten op de tekst.

Datum
Auteur
Paul Heuts
Fotograaf
Wikimedia Commons

Met nieuwe computertechnieken zijn onderzoekers uit Antwerpen, Amsterdam en Utrecht een mogelijke auteur op het spoor gekomen. Volgens hen is Petrus Datheen, een dichter uit de zestiende eeuw, de schrijver van ons volkslied.

Datheen is in de vaderlandse geschiedenis vooral bekend als een van de hoofdpersonen uit de Psalmoproer, een opstootje over de kerkliederen in de achttiende eeuw. Het waren zijn slecht rijmende psalmen die de gereformeerde kerk in die tijd door betere wilde vervangen. 

Het anonieme Wilhelmus

Het Wilhelmus is opgetekend in verschillende liedboeken, maar de auteur blijft in alle drukken anoniem. De schrijver van de tekst was de afgelopen eeuwen de bron van veel speculatie. Traditioneel wordt de tekst toegeschreven aan de Zuid-Nederlandse edelman Filips van Marnix van Sint-Aldegonde. Maar wetenschappers zijn altijd daar altijd aan blijven twijfelen. Waarom kwam Filips er bijvoorbeeld nooit zelf voor uit?

Willem van Oranje, het onderwerp van het Wilhelmus. De Vader des Vaderlands begon in 1568 de opstand die Nederland uiteindelijk onafhankelijk maakte van Spanje.

Nieuwe technieken

Stylometrie is een wetenschap die deschrijfstijl van anonieme teksten analyseert, om deze te koppelen aan een schrijver van wie al werk bekend is. Een team van Vlaamse en Nederlandse onderzoekers heeft die techniek gebruikt op de tekst van het Wilhelmus. Er werd vooral gelet op kleine, onopvallende woordjes in teksten, zoals lidwoorden en voorzetsels. Er wordt vanuit gegaan dat zulke ‘functiewoorden’ onbewust door auteurs worden gehanteerd en daarom moeilijk zijn te vervalsen. 

De resultaten wijzen sterk in de richting van Petrus Datheen, een gereformeerd auteur die een deel van zijn leven in ballingschap in Duitsland moest doorbrengen. 

Ook de melodie kan als bewijs voor de betrokkenheid van Datheen worden gezien. De schrijver van het lied dichtte namelijk de tekst op een al bestaand Frans strijdlied. Dat werd voor het eerst gespeeld tijdens het Beleg van Chartres, in 1568. Onderzoekers wisten niet hoe de schrijver van het lied in contact was gekomen met de melodie, maar nu blijkt dat Datheen simpelweg als prediker aanwezig was bij het Beleg.

Mike Kestemont, een van de onderzoekers van de Universiteit van Antwerpen, spreekt van een doorbraak in het Wilhelmus-onderzoek. “Het ultieme bewijs voor het auteurschap zullen we wellicht nooit vinden, maar het heeft er alles van dat we met dit nieuwe onderzoeksspoor de dichter van het Wilhelmus op de hielen zitten”, zegt hij.

Oudste volkslied

In 1568 kwamen de Lage Landen in opstand tegen de overheersing van de Spaanse koning. Hij stuurde de ‘IJzeren’ hertog van Alva in 1567 naar onze contreien om orde op zaken te stellen, toen de Beeldenstorm hier in alle hevigheid was losgebarsten. In de daaropvolgende jaren zou Willem ‘de Zwijger’ van Oranje langzaam uitgroeien tot een iconische verzetsheld. 

Willem werd zo het symbool van de Opstand tegen Spanje. Het is deze Willem van Nassau die in de nationale hymne van Nederland wordt bezongen.


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten