lezen Ver verleden

Paleontologen op dreef: dino-nieuws voor wie het gemist heeft

Bekijk Sluit

lezen Ver verleden

Het ging hard in de paleontologie de afgelopen maand: er werden zo veel nieuwe vondsten en onderzoeken gepresenteerd, dat we het amper konden bijhouden. Daarom nu een overzicht. Dit baarde de afgelopen weken opzien in ‘Jurassic World’ van de wetenschap.

Datum
Auteur
Lisa Dupuy
Fotograaf
Lida Xing

De seksuele dino

Het is een vraag die al een tijd voor consternatie zorgt onder paleontologen: waartoe diende het benige nekschild dat ceratopsen – een groep waarin ook de Triceratops wordt geschaard – op hun kop droegen? Elk fossiel lijkt wel een andere verklaring op te roepen. Zo  dachten onderzoekers eerder dat de hoorns en het nekschild een afweermechanisme waren, of zelfs ‘temperatuurregulerende radiatoren’. David Hone van de Queen Mary University (Londen) en zijn collega’s doen in vakblad Paleontologie Electronica een nieuwe suggestie, in elk geval voor  Protoceratops andrewsi, een kleiner neefje van Triceratops, die meer dan zeventig miljoen jaar geleden in huidig Mongolië leefde.

Franjes om te flirten: de hypothese van paleontoloog David Hone en zijn collega’s. Dit is ‘P. adrewsi’. Illustratie: Rebecca Gelernter, Queen Mary University of London.
 Uit de opmeting van 37 fossielen concludeerden de wetenschappers dat het nekschild meegroeide met de rest van het lichaam, wat suggereert dat deze lichaamsdelen belangrijker werden naarmate het beest ouder werd. Hone en zijn collega’s associëren deze vondst met de ‘groeipijnen’ die ook moderne dieren nog doormaken: de ontwikkeling van uitstekende lichaamsdelen, die dienen om rivalen af te schrikken en indruk te maken op potentiële partners. Oftewel: kammen en nekschilden van de dino’s speelden een rol in de seksuele selectie. “De enige hypothese die volgens ons logisch is, is dat het nekschild belangrijk was in sociale status of het vinden van een partner”, aldus Hone.

Niet dat het mysterie nu is opgelost – niet iedereen is overtuigd. Aan de hand van fossielen is het al erg moeilijk te bepalen welk dier een mannetje of vrouwtje was, laat staan dat het mogelijk is te bepalen hoe de seksen indruk op elkaar probeerden te maken. En paleontologen kunnen niet, anders dan biologen, de dino’s in het wild gaan observeren om hun gedrag te bepalen. De zoektocht naar het nut van de dinokammen en nekschilden is dus nog niet afgerond. Wie zelf eens op onderzoek uit wil gaan naar de nekschilden van triceratops kan terecht in Naturalis. Daar worden op dit moment de vele botten en schilden geprepareerd die afgelopen spetember door een Nederlandse expeditie werden gevonden.

Eerder in januari verscheen een ander paper in Nature, waarin andere suggesties werden gedaan over het paringsgedrag en de verleidingskunsten van theropoden, tweevoetige vleesetende dinosauriërs. Martin Locke (University of Colorado, Denver) beschrijft de vijftig enorme krassen en markeringen die door de beesten werden gemaakt in Colorado in een steengroeve. Volgens de geoloog zijn de groeven in Colorado het fysieke bewijs van gedrag waarvan paleobiologen al lang vermoeden dat de dino’s het gebruikten bij het paren en verleiden: een soort dans. De krassen werden gevonden in honderd miljoen jaar oude zandsteen; het zijn sporen die ook lijken op het patroon dat wordt achtergelaten door vogels wanneer ze elkaar het hof maken. 

Deze illustratie toont dansende theropoden. De in Colorado gevonden groeven zouden dus zijn ontstaan door het krassen van de poten. Illustratie: Lida Xing
 Moderne vogels stammen af van de dinogroep van de theropoden. Vogelgedrag wordt daarom bestudeerd: het levert aanwijzingen op over de leefgewoonten van de dinosauriërs. Locke en zijn collega’s weten nog niet precies welke dino de verleidingsdans zou hebben uitgevoerd, maar Acrocanthosaurus, een enorme theropode die in het vroege Krijt leefde in wat nu de staat Oklahoma is, lijkt een goede optie.

De Welshe dino

Dit is Dracoraptor hanigani – ‘Draco’ voor wie het wil afkorten –, de dinosauriër die eind januari werd beschreven in het vakblad PLoS ONE door wetenschappers van de universiteiten van Wales en Portsmouth. 

Dracoraptor hanigani. Illustratie: Bob Nichols, paleocreations.com

De Engelse wetenschappers onderzochten het gedeeltelijke skelet van een dino die werd gevonden bij een strand in de buurt van Cardiff. Uit het fossiel, dat bestond uit onder meer een schedel en tanden, concludeerden de experts dat het beest een nieuwe soort is. D. hanigani behoort tot de theropoden: het was een kleine, lenige carnivoor die zeventig centimeter hoog en twee meter lang werd, met een lange staart. Deze verre verwant van de T. rex leefde in het Vroeg-Jura, zo’n tweehonderd miljoen jaar geleden.

Het gevonden exemplaar is de meest complete theropode dinosauriër die in Wales is gevonden, en zelfs het eerste fossiel afkomstig uit het Jura in Wales. De onderzoekers vernoemden Dracoraptor naar de Welshe draak; hanigani is een verwijzing naar de vinders van het skelet, Nick en Rob Hanigan.


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten