lezen In het wild

Hoe blijven dieren warm in de winter?

Bekijk Sluit

lezen In het wild

Onze overlevingstechnieken in de winter beperken zich tot fleece dekentjes, chocolademelk en bingewatchen. Maar wilde dieren hebben die luxe niet. Zij moeten dealen met de kou.

Datum
Auteur
Zoë de Goede
Fotograaf
Tom Murphy / National Geographic Creative

Winterjas

Sommige diersoorten, zoals de arctische muskusos, creëren een zachte onderhuid die hen beschermt tegen temperaturen tot -50 graden Celsius. IJsberen hebben een extra laag vet om hen warm te houden.

Andere groeien dikkere wol in de herfst, zoals het witstaarthert, en sommigen maken hun vacht zelfs lichter zodat ze niet opvallen in de sneeuw, zegt Sharon Chester, auteur van ‘The Arctic Guide, Wildlife of the Far North’, via e-mail. Daaronder zijn poolvossen, hazen, wezels en hermelijn.

Dit werkt alleen als de sneeuwval stabiel is, op een vast moment. Komt de sneeuw laat of smelt ze vroeg, wat het effect is van klimaatverandering, dan passen de dieren zich minder goed aan. Een studie uit 2016 toont aan dat Amerikaanse hazen in Montana zich niet kunnen aanpassen aan temperatuurschommelingen, wat hun overlevingskansen met 7 procent reduceert.

Muskusossen creeëren een onderhuid ter bescherming tegen de kou. Foto: Orsolya Haarberg / National Geographic Creative

Freeze!

“Boskikkers vleien zich neer in wat bladafval, waar ze bevriezen in de zogenaamde ‘frogicle’”, zegt Greg Pauly, conservator van het Natural History Museum in Los Angeles. Als het dan weer warm wordt ontdooien ze, zonder enig spoor van slijtage.

Dat komt omdat boskikkers in verschillende delen van hun lichaam ijs kunnen verdragen, dankzij chemicaliën zoals glucose en ureum die de cellen beschermen tegen schade. Ook hagedissen, schildpadden, insecten en zelfs een enkel zoogdier hebben deze eigenschap.

De arctische grondeekhoorn kan zijn lichaamstemperatuur tijdens de winterslaap verlagen tot onder het vriespunt. Dat proces wordt superkoeling genoemd, aangezien het lichaam geen ijs vormt.

Happy feet

Flamingo’s symboliseren dan wel vaak tropische gebieden, maar drie Zuid-Amerikaanse soorten – de Chileense, Andes- en James’ flamingo – leven in ijskoude bergmeren, zegt Paul Rose, PhD-student aan de University van Exeter.

Flamingo's in het nationaal reservaat Eduardo Avaroa Andean Fauna in het zuidwesten van Bolivia. Foto: Mike Theiss / National Geographic Creative

Om hun poten warm te houden hebben de vogels een omgekeerd circulatiesysteem. Bloed dat van de poten naar het lichaam gaat, wordt opgewarmd door bloed dat het lichaam verlaat om naar de poten te gaan. Die strategie wordt ook gebruikt door pinguïns in Antarctica, voegt Chester toe.

Ik zie ik zie wat jij niet ziet

Een studie uit 2011 toont aan dat rendieren hun oogkleur en -structuur aanpassen naargelang de arctische seizoenen, waar permanente zon in de zomer wordt afgeewisseld met voortdurende duisternis in de winter.

Veranderingen in het reflectieve membraan achter het netvlies stellen de dieren in staat hun ogen aan te passen om met donker en licht om te gaan. Dit is het zogenaamde tepetum lucidum, oftewel: lichtgevend tapijt. Rudolph’s neus is dus heel wat, maar de echte magie zit ‘m in de ogen!


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten