lezen Wij

Het Romeinse vrouwelijke schoonheidsideaal

Bekijk Sluit

lezen Wij

Hoe verhoudt het vrouwelijk schoonheidsideaal van de Romeinen zich tot wat in onze tijd als mooi wordt gewaardeerd?

Datum
Auteur
Aart Aarsbergen
Fotograaf
Marc Lagrange

In het Gallo-Romeins Museum in Tongeren wordt de dialoog gezocht tussen de opvattingen van Romeinse schrijvers, wat archeologische vondsten ons vertellen en moderne naaktfotografie.

“Schoonheid is een broos goed”, schreef Ovidius in de eerste eeuw n.Chr. Hij richtte zich in het leerdicht ‘Gelaatsverzorging voor vrouwen’ tot jonge vrouwen en bond ze op het hart hun lichaam goed te verzorgen, zoals de mens de aarde bewerkt opdat die graan kan voortbrengen. Voor Ovidius is de hang van vrouwen naar schoonheid een vorm van cultuur, van zelfverbetering. 

V.l.n.r.: Ledenpopje van been, ca. 300-400 n.Chr., gevonden bij Ontur in Spanje (Museo de Albacete). Geëmailleerd gouden parfumflesje, 100-200 n.Chr., gevonden bij Heerlen (Rijksmuseum van Oudheden, Leiden). Bronzen en zilveren beeld van Aphrodite/Venus, de godin van liefde en vrouwelijke schoonheid. 100-200 n.Chr., gevonden bij Wederath (Rheinisches Landesmuseum, Trier).

Er waren in de Romeinse tijd ook satirici die overdreven aandacht voor vrouwelijk schoon en opsmuk aan de kaak stelden als een symptoom van decadentie. “Geloof me vrij, een middel om jou mooier te maken bestaat niet: de naakte liefde houdt niet van een kunstmatig lief”, dichtte Sextus Propertius, die iets ouder was dan Ovidius. Maar dat was toch vooral kritiek in de marge. De vele archeologische vondsten tonen aan dat de gegoede Romeinse vrouw sterk met haar uiterlijk bezig was. De manier waarop zij zich in het openbaar vertoonde, was in haar cultuur van groot belang. Een vrouw die er passend en goed uitzag, toonde haar sociale en morele status.

Let wel: het gaat hier om de Romeinse elite, die nauwelijks één procent van de bevolking omvatte, maar waarvan we nu eenmaal het meeste weten. 

Het Romeinse schoonheidsideaal staat centraal in de expositie Timeless Beauty, die in het Gallo-Romeins Museum in Tongeren is te zien. Aan de hand van talloze Romeinse artefacten wordt getoond hoe dames uit de elite zich opmaakten: met make-uppaletjes, parfumflesjes, haarnaalden, pincetten, oorlepeltjes, kammen, spiegels. Naast vele Romeinse voorwerpen bevat de tentoonstelling ook een selectie beelden van de onlangs overleden Belgische kunstfotograaf Marc Lagrange, waarin hij moderne vrouwen stijlvol in sensuele poses heeft vastgelegd. Als je door de tentoonstelling loopt en de citaten van klassieke auteurs bij de naaktfoto’s van Lagrange leest, word je getroffen door de bijzondere overeenkomst tussen het Romeinse schoonheidsideaal, dat zich meer dan tweeduizend jaar geleden heeft gevormd, en het onze. Vrouwen moesten jong en slank zijn, hadden grote, fonkelende ogen, lange wimpers, een bleek gelaat met rozerode wangen, sterke witte tanden, een frisse adem, een volle haardos, weinig lichaamshaar en een zachte, gladde huid. En aan de meeste van die kenmerken voldoen de modellen die Marc Lagrange heeft vastgelegd. 

V.l.n.r.: Oorhanger van goud, glas en varisciet uit ca. 250 n.Chr., gevonden bij Liberchies (Musée Royal de Mariemont, Morlanwelz). Vogelvorming glazen flesje met resten van make-up: een mengsel van gips en krijt, 15-40 n.Chr. (Museum Het Valkhof, Nijmegen). Gouden halsketting met hanger in de vorm van Cupido, 0-79 n.Chr., Torre Annunziata, Italië (Musée Royal de Mariemont, Morlanwelz). 

De tentoonstelling gaat over vrouwen, maar is gemaakt met een – bijna onvermijdelijke– – mannelijke blik. De geselecteerde teksten laten mannen aan het woord over vrouwen, maar we horen hun eigen stem niet, vrouwelijke auteurs uit de Romeinse wereld zijn er nauwelijks. De contemporaine foto’s zijn gemaakt door een man die geobsedeerd is door vrouwelijk schoon en dat op esthetische wijze met zijn camera heeft vastgelegd. “Als fotograaf wil ik schoonheid weergeven, en als man vind ik een mooie vrouw het boeiendste wat er is.” 

Timeless Beauty is een boeiend samenspel van archeologie, klassieke teksten en moderne fotografie. De confrontatie van modern vrouwelijk naakt met de opvattingen van de klassieke schrijvers maakt de expositie spannend en actueel. 

De tentoonstelling Timeless Beauty is tot 30 juni te zien in het Gallo-Romeins Museum in Tongeren. Op 31 maart organiseert National Geographic samen met het museum een speciale avondopenstelling. Bestel nu je tickets.


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten